معتبرترین پژوهشهای بینالمللی که در زمینه بررسی منشأ یکجا نشینی و کشاورزی صورت گرفته است ثابت میکند که برای اولین بار و در حدود ۱۰ هزار سال پیش انسانها در دامنههای زاگرس مرکزی از شکار حیوانات به جمعآوری دانههای گیاهی و سپس به کشاورزی روی آوردهاند و در طول سالیان متمادی به دانش و تجارب ارزندهای در این زمینه رسیدند.
در حالی که نیاکان ما با کمترین امکانات اقدام به کشاورزی میکردند، طی صدها و هزاران سال به خوبی دریافتند که برای امنیت غذایی خود باید به پایداری سرزمین با حفظ، احیا و تقویت حاصلخیزی خاک از روش آیشبندی زمینهای زراعی استفاده کنند.(کشت نکردن زمین زراعی در مقطعی یک تا چند ساله).
روشی که متأسفانه بدلیل صنعتی شدن کشاورزی و انگیزههای مالی نه تنها در حال فراموشیاست بلکه با کشتهای متوالی و گاهأ دو نوبت کشت در یک سال که با استفاده روزافزون از سموم و کودهای شیمیایی همراه است عملا کشاورزی در زاگرس را در سراشیبی نابودی منابع آب، آلودگی و فرسایش خاک و تبعات گوناگون محیطزیستی دیگر قرار داده است.
حتئ شخم زدن زمینهای کوهپایهای در گذشته که به وسیله چهارپایان انجام میشد کاملا بر خلاف جهت شیب صورت میگرفت که منجر به حفظ کیفیت خاک و تولید محصول بیشتر و سالمتر میشد و با گیر انداختن آب باران، به تغذیه آبخوانها نیز کمک میکرد.
علئرغم پیشرفت فراوان در صنعت کشاورزی شوربختانه در بیشتر نواحی زاگرس هنوز شاهد شخمزدن بسیاری از مزارع در جهت شیب هستیم که هنگام بارش نزولات آسمانی به راحتی باعث از دست رفتن آب، و فرسایش و فقیرتر شدن خاک مزارع میشود بطوریکه اغلب کشاورزان برای جبران آن به استفاده نامتعارف از سموم و کودهای شیمیایی روی میآورند و این میتواند تشدید شیوع انواع بیماری سرطان را بدنبال داشته باشد و در ادامه زمینهایی برای فرزندانشان به ارث بگذارند که دیگر قابلیت کشت ندارند!
✍️ محمدیان ۱۴۰۳/۰۹/۲۱